So sánh liên phòng hay thử nghiệm thành thạo là hoạt động đánh giá kết quả đo, thử nghiệm cho cùng một đối tượng, trên cùng một phương pháp của một nhóm các phòng thí nghiệm có năng lực và điều kiện tương đương, áp dụng đối với các phòng hiệu chuẩn, kiểm định đo lường gọi là so sánh liên phòng và áp dụng đối với các phòng thử nghiệm gọi là thử nghiệm thành thạo.
So sánh liên phòng là hoạt động không thể thiếu trong việc duy trì hệ thống quản lý theo ISO/IEC 17025 và hoạt động quản lý nhà nước về đo lường. So sánh liên phòng và thử nghiệm thành thạo là công việc hết sức quan trọng trong hoạt động đo lường, thử nghiệm, nó diễn ra dưới các cấp độ khác nhau phục vụ từng mục đích cụ thể.
Việc tổ chức so sánh liên phòng và thử nghiệm thành thạo là hoạt động hết sức cần thiết, nhằm đánh giá năng lực thực tế của phòng thí nghiệm để nâng cao tính đúng đắn của kết quả và sự công nhận lẫn nhau về kết quả của phép đo lường hoặc thử nghiệm. Kết quả so sánh liên phòng cũng là cơ sở về năng lực của các phòng thử nghiệm, phòng đo lường để tổ chức chứng nhận, công nhận xem xét khi đánh giá.
Thời gian qua, nhiều tổ chức đã đăng ký cung cấp dịch vụ hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường. Đồng thời cũng có nhiều tổ chức chứng nhận/công nhận hoạt động của phòng thử nghiệm theo các tiêu chuẩn như ISO17025 về phòng thử nghiệm và các lĩnh vực khác cũng tương tự. Tuy nhiên, việc các đơn vị, tổ chức cung cấp dịch vụ hiệu chuẩn chưa quan tâm đến hoạt động so sánh liên phòng.
Thực tế trên đặt ra yêu cầu rất cấp bách triển khai tổ chức các hoạt động so sánh liên phòng và thử nghiệm thành thạo để các phòng thử nghiệm tham gia. Tuy nhiên, hiện nay hoạt động này hoàn toàn tự phát, không hiệu quả nên xuất hiện tình trạng cạnh tranh không lành mạnh giữa các tổ chức về năng lực cung cấp dịch vụ dẫn đến kết quả hiệu chuẩn phương tiện đo, chuẩn đo lường chưa cao như mong muốn. Vì vậy, việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình so sánh liên phòng, thử nghiệm thành thạo giữa các tổ chức hiệu chuẩn phương tiện đo, chuẩn đo lường và phòng thử nghiệm để làm cơ sở đánh giá năng lực, khả năng đo của từng phòng thí nghiệm, tổ chức hiệu chuẩn, thử nghiệm về đo lường phục vụ cho hoạt động quản lý nhà nước về đo lường là rất cần thiết và thiết thực trong giai đoạn hiện nay.
Đặc biệt là để các phòng hiệu chuẩn, thử nghiệm tự đánh giá hoàn thiện năng lực, tạo khả năng cạnh tranh thực sự công bằng trên tinh thần chất lượng dịch vụ. Hoạt động này góp phần vào việc nâng cao năng lực kỹ thuật chuyên môn của hoạt động hiệu chuẩn, chuẩn đo lường, thí nghiệm của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghệm. Đồng thời nâng cao tính thống nhất của kết quả đo trong hệ thống các phòng hiệu chuẩn, thử nghiệm, tạo điều kiện cho việc thừa nhận kết quả của phòng hiệu chuẩn, thử nghiệm lẫn nhau tránh lãng phí và tiết kiệm thời gian, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đo lường.
Theo Tổng Cục TCĐLCL trong năm 2022, so sánh liên phòng được đánh giá sẽ là điểm nhấn nâng cao năng lực khả năng đo hiệu chuẩn của các đơn vị kỹ thuật thuộc Tổng cục TCĐLCL và Trung tâm Đo lường thuộc Cục TCĐLCL - Bộ Quốc phòng với sự dẫn đầu của Viện Đo lường Việt Nam (Pilot). Tiếp theo sẽ là chương trình so sánh liên phòng của các vùng với sự dẫn đầu của Trung tâm Kỹ thuật 1, 2, 3 (Pilot) thực hiện ở khu vực miền Bắc, miền Trung, miền Nam; tiếp theo nữa là các chương trình so sánh liên phòng của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn của các tổ chức doanh nghiệp trong cả nước nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.
Tại địa phương, những năm qua Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường chất lượng Bình thuận chú trọng đến hoạt động so sánh liên phòng để nâng cao năng lực hiệu chuẩn, thử nghiệm, kiểm định phương tiện đo. Trong tháng 01/2022 vừa qua, Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn đo lường chất lượng Bình thuận đã thực hiện so sánh liên phòng với Trung tâm kỹ thuật tiêu chuẩn đo lường chất lượng 2 ( Quatest 2) về 02 lĩnh vực là hiệu chuẩn cân phân tích và hiệu chuẩn tủ nhiệt. Kết quả đạt yêu cầu theo ISO/IEC 17025./.
Hữu Tân